Ontdek Axel, Hart van Zeeuws-Vlaanderen

Als leefgemeenschap bestaat Axel meer dan duizend jaar. Het is ontstaan op een hoge zandrug uit de laatste ijstijd te midden van een uitgestrekt veengebied. De plaatsnaam komt al voor in geschriften uit het eind van de tiende eeuw. De eerste bloeitijd lag in de middeleeuwen en Axel kreeg in 1213 stadsrechten van de Vlaamse gravin Johanna van Constantinopel.

Vier ambachten

Sinds de middeleeuwen vormden de ambachten -een soort bestuursdistricten- van Axel, Hulst, Assenede (B) en Boekhoute (B) de zogeheten Vier Ambachten. Gezamenlijk vormden zij een deel van het graafschap Vlaanderen met een eigen rechtspositie. Deze rechtspositie is vastgelegd in de Keure van de vier Ambachten. Aan deze historie wordt nog steeds aandacht besteed op de tweejaarlijkse Keuredag in één van de vier steden. Het is een evenement waar activiteiten op het gebied van cultuur en historie centraal staan.

Tachtigjarige Oorlog

In de zestiende en zeventiende eeuw hebben Axel en de omringende ambachten zwaar geleden onder de Tachtigjarige Oorlog. De streek was jarenlang frontgebied. De Staatse overheid liet ter verdediging van Zeeland grote delen van het Vlaamse polderlandschap onder water zetten. Zo had men de controle over de Westerschelde en tegelijk daarmee over de havens van Antwerpen en Gent die in Spaanse handen waren. Onder invloed van het getij werden diepe geulen uitgeschuurd die nu nog op veel plaatsen zichtbaar zijn als prachtige kreken onder andere aan de zuidkant van Axel.

Forten

Tegen het einde van de zestiende eeuw maakte prins Maurits van Axel een vestingstad met acht bastions. In Axel zelf is daar weinig meer van te zien, maar het omringende gebied telt nog tal van resten van forten. Ze maakten onderdeel uit van de Staats-Spaanse linies tussen Hulst en Sas van Gent. De Spaanse linies in het zuiden behoorden tot een systeem van verdedigingswerken tussen Knokke (B) en Zandberg bij Hulst. De Staatse linies, met als belangrijkste vesting Axel, dienden ter beveiliging van onder meer het Land van Axel tegen Spaanse aanvallen vanuit het zuiden. In 1645 werden deze Spaanse linies door de Staatse troepen onder leiding van prins Frederik Hendrik ingenomen. Daarmee kreeg het toenmalige Staats-Vlaanderen ongeveer de vorm van het huidige Zeeuws-Vlaanderen. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog -in september 1944- werden de Spaanse linies nog door de Poolse bevrijders gebruikt bij de slag om Axel.

Kunst kijken

Axel profileert zich al jarenlang als kunststadje. Dit vanwege het grote aantal kunstwerken en monumenten in de openbare ruimte. Op het Kennedyplein staat het beeldje van de Erpelkapper dat herinnert aan het agrarisch verleden: na de aardappeloogst trokken veel arme inwoners met een kleine schoffel ('kappertje') naar het land om achtergebleven èrpels (aardappelen) uit de grond te halen. De inwoners van Axel worden daarom Erpelkappers genoemd. Andere interessante kunstwerken zijn o.a. 'Voeten' van Johnny Beerens bij de Halle en het Pools monument aan de Zeestraat. Daarnaast kent Axel ook het Volco-project: zeventien kreeftachtige beelden die rondom het centrum oprijzen uit de grond en als de klauw van een beest de binnenstad in zijn greep houdt. Qua architectuur vindt u hier diverse bouwstijlen, onder andere Amsterdamse school en Jugendstil. Uniek is het kunstbos in natuurgebied Smitsschorre. Wandelend door een prachtig natuurgebied kan men hier meerdere kunstwerken bewonderen.