Monumenten 1944

Monument kolonel Szydlowski

Het monument ter ere van kolonel Szydlowski. Onder zijn leiding hebben Poolse soldaten in 1944 Axel bevrijd. Het monument bestaat een witte sokkel met daarop drie bronzen platen. Eén plaat met de beeltenis van kolonel Szydlowski, één plaat met het wapen van de Eerste Poolse Pantserdivisie en een plaat met de Poolse adelaar. Het monument staat op het Szydlowskiplein.

Het Pools Kruis

Gedenkteken voor de vele Poolse soldaten die hier zijn gesneuveld, toen zij op 17 september 1944 een brug probeerden te bouwen over het zijkanaal van Axel naar Hulst. Duitse artillerie nam de brug onder vuur, waarbij vele Poolse genie soldaten omkwamen. Het Pools Kruis staat aan de Hulsterseweg, even ten westen van de Tweede Verkorting.

Het Pools Monument

Het monument is opgericht voor de Poolse troepen die in 1944 sneuvelden tijdens de bevrijding van Axel Het bestaat uit het bronzen beeld van een stervende man op een stenen sokkel. Op de plaquette staat de tekst: ‘Aan Polen’s zonen die op deze grond voor onze vrijheid tot de dood toe streden’. Op de sokkel staat verder het wapen van de Eerste Poolse Pantserdivisie. Het Pools monument bevindt zich aan de Zeestraat.

Plaquette stadhuis

Pools granaatvuur zorgde voor schade aan de toren van het stadhuis. In één van deze gaten is een plaquette aangebracht met als tekst: ’19 september 1944’. Het stadhuis bevindt zich op de Markt.

Pools gedenkteken

Gedenkteken op de Algemene Begraafplaats, tegenover de graven van de Poolse soldaten. Aan de voorzijde staat de Poolse tekst: ‘Za wasza l nasza wolnosc’. Daaronder de Nederlandse tekst: ‘Voor uw en onze vrijheid’. Op de achterzijde is een plaquette aangebracht met de tekst: ‘Hier rusten onze Poolse bevrijders’. De Algemene Begraafplaats ligt aan de Burchtlaan.

Herbegraven burgerslachtoffers

Een zwarte plaat met daarop vermeld acht burgerslachtoffers, die zijn omgekomen in 1940 en 1941. Deze slachtoffers zijn herbegraven op de Algemene Begraafplaats aan de Burchtlaan.

Graf Anna Szydlowska

Het graf van de vrouw van kolonel Szydlowski. Anna Szydlowska (in Polen krijgen de vrouwen de achternaam van hun man met als laatste letter een ‘A’) is in 1945 omgekomen tijdens een auto ongeluk in Duitsland en daar begraven. Op verzoek van haar man kolonel Szydlowski is ze in 1946 herbegraven op de Katholieke Begraafplaats in Axel.

Burgerslachtoffers Algemene Begraafplaats

Diverse graven van burgerslachtoffers op de Algemeen Begraafplaats.

Burgerslachtoffers RK Begraafplaats

Graven van burgerslachtoffers die te betreuren zijn door een granaatinslag in een schuilkelder aan de Armendiek, tegenwoordig de Polenstraat genoemd. Het monument bestaat uit drie grafzerken en staat op de Katholieke Begraafplaats aan de Walstraat

Poolse ereveld

Op de Algemene Begraafplaats ligt een ereveld met 22 Poolse soldaten. Deze Polen helden zijn gesneuveld op 17 september 1944 tijdens de bouw van een brug over het zijkanaal van Axel naar Hulst als gevolg van zware artillerie beschietingen van de Duitsers. Het Pools ereveld ligt op de Algemene Begraafplaats.

Gdynia Bridge

Poolse genietroepen bouwden op 18 en 19 september een dubbelle Bailybrug over het zijkanaal van Axel naar Hulst nabij de Derde Verkorting. Dankzij een dichte mist wisten ze deze te voltooien. De brug was essentieel voor de bevrijding van Axel. Over deze brug konden op 19 september 1944 de tanks van de Eerste Poolse Pantserdivisie oprukken naar Axel en de Duitse weerstand breken. De Poolse soldaten noemden de brug naar de Poolse stad Gdynia.

Oorlogsmuseum Gdynia

Het Oorlogsmuseum Gdynia is gevestigd aan de Tweede Verkorting in de enige landbouwschuur die de hevige gevechten bij het zijkanaal van Axel naar Hulst heeft overleefd. Het museum is een particulier initiatief van Mario Maas, die al vanaf zijn zesde een verwoed verzamelaar is van alles wat met de Tweede Wereldoorlog te maken heeft. Het museum is geopend van mei tot en met september op iedere eerste zaterdag van de maand tussen 13.00 en 17.00 uur. Daarnaast is het museum uitsluitend na telefonische afspraak te bezoeken (0114-650657).