Historie » Gemeentearchief Terneuzen, locatie Axel  

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

In het gemeentehuis van Axel is één van de twee locaties van het gemeentearchief (zie ook Locatie en beheer). Daar worden allerlei geschreven en gedrukte dingen bewaard uit de voormalige gemeente Axel die je nodig hebt als je iets over vroeger wilt weten. Als je bijvoorbeeld wilt weten wie de ouders van je opa of oma waren, vind je er de oude akten van geboorten, huwelijken en overlijden. Ook zijn er oude, dikke boeken waar alle huizen met hun bewoners in staan (bevolkingsregisters). Je vindt dan ook wat het beroep van die bewoners was en hoeveel broers en zussen er waren, waar de mensen zelf vandaan kwamen of waar ze misschien naar toe zijn verhuisd.

.

In het gemeentearchief worden ook oude kranten bewaard, waarin het nieuws van vroeger staat. Je vindt er wat er in Axel in 1886 of in 1924 of in 1965 is gebeurd. Er worden ook notulen (opgeschreven van wat er precies gezegd is) en besluiten van vergaderingen van de gemeenteraad bewaard, registers waarin de eigenaren van huizen en landerijen staan, dossiers (verzamelmap over één onderwerp) van allerlei zaken, oude foto´s en ansichtkaartjes van straten, huizen en personen, oude landkaarten en nog veel meer…

Gelukkig hoeven niet alle brieven of boeken die ooit aan de gemeente zijn gestuurd, bewaard te worden. De archivaris, de man die ze moet bewaren, bekijkt of de nieuwe post en andere binnengekomen dingen interessant genoeg zijn om te bewaren of dat ze wellicht direct of later vernietigd kunnen worden. Want bewaren kost veel geld. Iedere meter archiefruimte kost per jaar ongeveer € 120,-.

.

Het oudste stuk dat in het gemeentearchief van Axel bewaard wordt is al heel oud. Het is een document, geschreven op perkament, een soort papier gemaakt van dierenhuid. Het is uit het jaar 1281 en dus bijna 730 jaar oud! Hierin verklaart Hugo, ridder en heer van Cruninghen, dat hij zijn zoon Johannes aan het klooster van Ter Hage het recht heeft gegeven om zonder tol te betalen, gebruik mag maken van de wegen in Axel. Het is niet in het Nederlands geschreven maar in het Latijn, een oude taal die nu niet meer gesproken wordt, maar af en toe nog gebruikt wordt door de dokter, de tandarts of soms in sommige kerken. Ook het handschrift van vroeger ziet er anders uit dan dat van tegenwoordig. Vroeger zaten er veel meer krullen aan de letters. Je kunt zelf proberen om dit handschrift te lezen, maar je mag ook aan de archivaris vragen of hij je daarmee kan helpen.

.

In principe kan iedereen die dat wil, gratis alle stukken die in het archief bewaard worden, komen inzien. Je mag ze natuurlijk niet mee naar huis nemen, maar van de meeste documenten mag je wel een digitale foto of een fotokopie laten maken. Sommige kostbare brieven of boeken mag je echt alleen maar bekijken, maar niet zelf aanraken… Dan moet je eerst speciale handschoentjes aandoen.

Soms zijn de brieven of boeken die bewaard worden zó oud, dat ze een beetje kapot gegaan zijn. Dan moeten ze gerepareerd moeten worden. Restaureren heet dat. Restaureren is erg duur; één boek opknappen kost soms wel meer dan 350 Euro! Daarom worden van sommige boeken die heel dikwijls gevraagd worden om in te kijken, van iedere bladzijde hele kleine fotootjes gemaakt, die ze microfilms noemen. Deze fotootjes kun je dan op een beeldscherm bekijken, zodat het echte boek niet meer gehaald hoeft te worden. Het echte boek kan dan ook niet meer stuk gaan. Tegenwoordig maken ze ook al digitale fotootjes, die op de computer bekeken kunnen worden.

.

Doordat er in het archief al heel veel jaren brieven en boeken bewaard worden, is er ondertussen een hele grote verzameling van oude documenten ontstaan. Als iemand iets wilt bekijken, wilt hij natuurlijk zo snel mogelijk het goede boek of de juiste brief hebben. Om die snel te vinden, worden inventarissen gemaakt. Dat zijn overzichten waarin precies staat wat er bewaard wordt en waar het te vinden is. Natuurlijk gaat het archief gaat ook met zijn tijd mee, want tegenwoordig worden deze inventarissen op de computer gemaakt, zodat je nog veel sneller kunt zoeken… Foto´s en andere plaatjes worden ingescand en op CD-rom gezet, zodat op de computer gemakkelijk naar een plaatje kan worden gezocht. Maar de échte archiefstukken worden veilig bewaard in een grote, brandvrije kluis, achter een hele dikke deur. Niemand mag zo maar even die kluis in gaan, alleen de mensen die bij het archief werken, mogen naar binnen om iets op te halen.

.

Foto´s worden ingescand

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Oude kaart uit 1746 van het Axelambacht. Tussen 1242 en 1796 behoorde heel het gebied wat tussen 1970 en 2003 de gemeente Axel was (dus met de vroegere gemeenten Koewacht, Overslag en Zuiddorpe), maar ook met grote delen van Terneuzen, Zaamslag, Hoek en Boschkapelle tot één gebied, zeg maar gemeente. Tussen 1796 en 2003 waren er veel kleine, zelfstandige gemeentes, maar vanaf 1 januari 2003 zijn ze weer één gemeente gaan vormen. Sas van Gent, Philippine en Biervliet zijn daar ook nog bij gekomen.

.

.